ĐIỀU GÌ ĐÃ XẢY RA
Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển nhanh chóng, đặc biệt là ở Đông Nam Á, các cơ quan quản lý trên toàn thế giới đang tích cực tìm cách điều chỉnh luật thuế cho phù hợp với thực tế mới. Việt Nam, với tư cách là một trong những quốc gia chủ chốt trong khu vực, đang đối mặt với nhu cầu làm rõ nghĩa vụ thuế đối với các mô hình kinh doanh lai, vốn ngày càng trở nên phổ biến. Bài viết gần đây trên Vietnam.vn ngày 26 tháng 7 năm 2026 đã nhấn mạnh một trong những vấn đề cấp bách này: làm thế nào để các doanh nhân nộp thuế nếu họ đồng thời bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử (sàn giao dịch) và thực hiện tiếp thị liên kết.
Tin tức này phản ánh xu hướng chung là tăng cường kiểm soát các khoản thu nhập được tạo ra trên internet. Đó là về những doanh nhân có thể thu nhập từ việc bán hàng trực tiếp (ví dụ: qua Ozon, Wildberries, Lamoda ở Nga hoặc Shopee, Lazada ở Việt Nam) và đồng thời từ việc quảng bá sản phẩm hoặc dịch vụ của bên thứ ba thông qua các liên kết tiếp thị liên kết, blog hoặc mạng xã hội. Các nguồn thu nhập khác nhau, thường đến từ các đối tác khác nhau và thuộc các danh mục khác nhau, tạo ra sự phức tạp cho cả người nộp thuế và cơ quan kiểm soát, những người đang cố gắng đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc thu thuế.
Cơ quan thuế Việt Nam, giống như nhiều quốc gia khác, tập trung vào việc đảm bảo các hình thức hoạt động kinh tế mới này được tích hợp đúng cách vào hệ thống thuế hiện hành. Điều này bao gồm việc xác định các loại thu nhập, phân loại chúng và áp dụng các mức thuế, chế độ thuế phù hợp. Nhiệm vụ là tránh đánh thuế hai lần hoặc ngược lại, trốn thuế, đồng thời đảm bảo các quy tắc rõ ràng và minh bạch cho những người tham gia thị trường số, những người thường hoạt động ở giao điểm của nhiều mô hình kinh doanh.
ĐIỀU NÀY CÓ NGHĨA GÌ ĐỐI VỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ NGA
Tình hình ở Việt Nam là một ví dụ điển hình về xu hướng toàn cầu, có liên quan trực tiếp đến thị trường thương mại điện tử của Nga. Các doanh nhân Nga hoạt động trực tuyến cũng thường kết hợp nhiều nguồn thu nhập: bán hàng trực tiếp hoặc dịch vụ trên sàn thương mại điện tử, viết blog với tích hợp quảng cáo, chương trình đối tác, dropshipping và các mô hình lai khác. Trong bối cảnh luật pháp thay đổi nhanh chóng và sự tăng cường kiểm soát kỹ thuật số từ Cơ quan Thuế Liên bang Nga (FNS), việc hiểu và áp dụng đúng các quy định thuế trở nên cực kỳ quan trọng.
Tại Nga, cũng như ở Việt Nam, tồn tại nhiều chế độ thuế khác nhau (tự kinh doanh/NPD, hệ thống thuế đơn giản/USN, hệ thống thuế chung/OSN), mỗi chế độ đều có những đặc điểm riêng cho từng loại hoạt động. Thu nhập từ việc bán hàng trên sàn thương mại điện tử thường được phân loại là doanh thu từ hoạt động kinh doanh. Thu nhập từ tiếp thị liên kết, về bản chất là thù lao cho việc cung cấp dịch vụ quảng bá hoặc thu hút khách hàng, cũng yêu cầu phân loại chính xác. Rủi ro chính đối với doanh nhân Nga nằm ở việc phân loại sai các khoản thu nhập này, điều này có thể dẫn đến việc áp dụng mức thuế không chính xác hoặc thậm chí bị FNS khiếu nại về việc chia nhỏ kinh doanh hoặc trốn thuế.
Với sự gia tăng về khối lượng thương mại điện tử, các cơ quan thuế trên toàn thế giới, bao gồm cả ở Nga, đang hoàn thiện các phương pháp phát hiện thu nhập chưa khai báo. Trong năm 2026, dự kiến sẽ có sự phát triển hơn nữa của các hệ thống giám sát giao dịch tự động và trao đổi dữ liệu với các nền tảng kỹ thuật số lớn. Điều này có nghĩa là khả năng phát hiện sự không phù hợp giữa các tờ khai và dòng tiền thực tế sẽ tăng lên đáng kể. Đối với các doanh nhân trực tuyến Nga, điều này tạo ra nhu cầu cấp thiết về việc lập kế hoạch thuế phòng ngừa và duy trì hồ sơ chặt chẽ về tất cả các loại thu nhập.
Việc thiếu hiểu biết rõ ràng về sự khác biệt giữa các loại thu nhập, cũng như việc phản ánh không chính xác chúng trong báo cáo thuế, có thể dẫn đến không chỉ việc truy thu thuế và phạt tiền, mà còn cả việc phong tỏa tài khoản và các biện pháp hành chính khác. Bài học từ Việt Nam cho thấy rằng các cơ quan quản lý ngày càng chú ý đến cách các doanh nhân kỹ thuật số cơ cấu thu nhập của họ và yêu cầu họ có mức độ minh bạch và trách nhiệm cao.
BÌNH LUẬN CỦA CHUYÊN GIA VIETSMART
«Trường hợp của Việt Nam không chỉ là một tin tức khu vực, mà là một chỉ báo về xu hướng toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến mọi doanh nhân Nga trong lĩnh vực thương mại điện tử và tiếp thị số», – nhận định của chuyên gia phân tích hàng đầu VietSmart về kinh tế số. «Chúng tôi nhận thấy cách các quốc gia đang học cách thích nghi với các mô hình kinh doanh mới, và sự chú ý của họ đối với các khoản thu nhập lai sẽ chỉ tăng lên. Nếu là một doanh nhân Nga kết hợp bán hàng trên sàn thương mại điện tử và tiếp thị liên kết, tôi sẽ trước hết tiến hành rà soát chi tiết tất cả các nguồn thu nhập của mình. Điều quan trọng là phải xác định rõ ràng khoản tiền nào đến từ việc bán hàng và khoản nào đến từ việc cung cấp dịch vụ theo chương trình đối tác. Các dòng tiền này thường có bản chất khác nhau và có thể phải chịu các mức thuế khác nhau, ngay cả khi bề ngoài chúng có vẻ tương tự nhau.
Bước tiếp theo là lựa chọn hình thức tổ chức pháp lý và chế độ thuế tối ưu. Đối với các cá nhân mới bắt đầu, đó có thể là tự kinh doanh (NPD), nếu thu nhập nằm trong giới hạn và loại hình hoạt động được phép. Đối với những người chơi lớn hơn, có thể sẽ cần đăng ký là doanh nghiệp tư nhân (IP) theo chế độ USN (Doanh thu hoặc Doanh thu trừ chi phí), và trong một số trường hợp, cần đăng ký pháp nhân. Điều quan trọng là không cố gắng đơn giản hóa cấu trúc thu nhập phức tạp, bởi vì đây chính là nơi ẩn chứa những rủi ro thuế chính. Tham vấn chủ động với chuyên gia thuế vào năm 2026 không còn là xa xỉ, mà là một sự cần thiết đối với bất kỳ ai mong muốn phát triển kinh doanh trực tuyến một cách bền vững và an toàn.»
KẾT LUẬN VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN LÀM
- **Phân biệt rõ ràng các loại thu nhập:** Phân tách thu nhập từ việc bán hàng và từ tiếp thị liên kết. Ghi chép riêng biệt cho từng loại thu nhập. Điều này sẽ giúp áp dụng đúng mức thuế và tránh nhầm lẫn khi kiểm tra.
- **Lựa chọn chế độ thuế phù hợp:** Đánh giá khối lượng và cấu trúc thu nhập hiện tại của bạn để chọn chế độ thuế phù hợp nhất (ví dụ: NPD cho dịch vụ cá nhân, USN cho bán hàng và dịch vụ theo quy mô). Đảm bảo rằng chế độ bạn chọn cho phép tính thuế hợp pháp và hiệu quả cho tất cả các loại hoạt động của bạn.
- **Duy trì hồ sơ, chứng từ hoàn hảo:** Lưu giữ tất cả các hợp đồng, biên bản, hóa đơn, biên lai và xác nhận thanh toán cho từng nguồn thu nhập. Đặc biệt quan trọng là các tài liệu xác nhận việc cung cấp dịch vụ trong khuôn khổ các chương trình đối tác, cũng như việc giao hàng. Năm 2026, dấu vết kỹ thuật số ngày càng dễ theo dõi, và việc báo cáo đầy đủ bằng giấy hoặc điện tử là sự bảo vệ tốt nhất của bạn.
- **Liên tục theo dõi luật pháp:** Luật thuế liên quan đến kinh tế số đang thay đổi tích cực. Thường xuyên theo dõi các quy định mới của FNS Nga, đặc biệt là liên quan đến thương mại trực tuyến và hoạt động của người tự kinh doanh. Điều này sẽ giúp bạn nhanh chóng thích nghi mô hình kinh doanh của mình và tránh bị phạt.
- **Tư vấn thuế chuyên nghiệp:** Đừng tiết kiệm chi phí cho dịch vụ của một chuyên gia tư vấn thuế có trình độ. Chuyên gia sẽ giúp bạn kiểm toán cấu trúc thu nhập hiện tại, xác định chế độ thuế tối ưu và phát triển chiến lược giảm thiểu rủi ro theo luật hiện hành năm 2026.
Nguồn: Vietnam.vn ngày 26 tháng 7 năm 2026