Ngày 2 tháng 10 năm 2026, truyền thông Việt Nam đưa tin: Bộ Y tế đã yêu cầu Shopee gỡ bỏ danh mục sản phẩm "An Cung Niu Huang Wan (10 viên trong hộp gỗ)" – một sản phẩm y học cổ truyền Trung Quốc được bán như hàng hóa thông thường trên sàn thương mại điện tử lớn nhất cả nước. Đây không phải là sự việc đơn lẻ mà là một điểm tiếp theo trong chiến dịch có hệ thống của cơ quan quản lý nhằm chống lại các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chưa đăng ký trên các sàn điện tử.
CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA
Yêu cầu của Bộ Y tế Việt Nam liên quan đến một SKU cụ thể – "An Cung Niu Huang Wan", một sản phẩm dạng viên nén của y học cổ truyền Trung Quốc đóng gói trong hộp gỗ. Về hình thức, đây có vẻ là một biện pháp riêng lẻ, nhưng đằng sau nó là một cơ chế đã được tinh chỉnh: Cục An toàn thực phẩm (VFA) thuộc Bộ Y tế từ năm 2025 đã tiến hành công việc nhất quán nhằm thanh lọc các sàn thương mại điện tử khỏi các sản phẩm không có giấy tờ đăng ký.
Dòng thời gian cho thấy quy mô. Ngày 11 tháng 11 năm 2025, VFA đã ban hành văn bản chính thức yêu cầu Shopee ngay lập tức gỡ bỏ "Giảm cân 12kg MINAMI giảm mỡ bụng" – một sản phẩm giảm cân mà cục chưa cấp "Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm". Trước đó, vào năm 2025, công văn số 1097/ATTP-SP đã liệt kê một danh sách các tên sản phẩm – Omega 3-6-9 1600mg, Natto Kinase 4000fu, Estroven và những sản phẩm khác – được tìm thấy trên Shopee mà không có giấy tờ đăng ký; người bán được cho thời hạn báo cáo đến ngày 30 tháng 5 năm 2025.
Ngày 5 tháng 8 năm 2026, Văn phòng Chính phủ Việt Nam (Chinhphu.vn) thông báo: VFA đã yêu cầu Shopee và Lazada khẩn cấp ngừng kinh doanh sản phẩm Slimaura Care x3 vì nó được quảng cáo mà không có giấy tờ đăng ký bắt buộc. Và ngày 29 tháng 8 năm 2026, ấn phẩm ngành Healthcare Insights đưa tin về lệnh của VFA yêu cầu gỡ bỏ khỏi Shopee 11 mặt hàng thực phẩm bổ sung – hầu hết thuộc thương hiệu OstroVit – với thời hạn thanh tra của chính quyền Hà Nội đến ngày 15 tháng 9 năm 2026. Như vậy, vào thời điểm có tin về "An Cung Niu Huang Wan", cơ quan quản lý đã tích lũy được kinh nghiệm về các đợt gỡ bỏ hàng loạt.
ĐIỀU NÀY CÓ Ý NGHĨA GÌ
Đối với doanh nhân thương mại điện tử Nga đang làm việc với Việt Nam hoặc có kế hoạch thâm nhập, đây là tín hiệu cho thấy sự trưởng thành của khung pháp lý. Việt Nam không còn là thị trường mà thực phẩm chức năng và các sản phẩm truyền thống có thể được đăng bán trên sàn thương mại điện tử "nguyên trạng". Giấy tờ then chốt là "Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm", xác nhận đăng ký mà VFA cấp cho mỗi sản phẩm. Không có nó, danh mục chỉ tồn tại được đến lần kiểm tra đầu tiên, và các cuộc kiểm tra đã trở nên có hệ thống: VFA đối chiếu số đăng ký với cơ sở dữ liệu của mình và phát hiện hàng giả. Trong vụ "Giảm cân 12kg MINAMI", cục đã chỉ rõ rằng số 5438/2024/ĐKSP ngày 12 tháng 7 năm 2024 không khớp với giấy tờ được cấp cho sản phẩm này.
Lớp thứ hai – theo danh mục. Không chỉ các thực phẩm chức năng cổ điển bị ảnh hưởng mà cả các loại thuốc cổ truyền mà người bán thường coi là "hàng thảo dược ngoài quy định". "An Cung Niu Huang Wan" chính là trường hợp như vậy: một sản phẩm y học Trung Quốc trông có vẻ vô hại trên sàn thương mại điện tử, nhưng theo pháp luật Việt Nam lại yêu cầu đăng ký. Các danh mục "Sức Khỏe" và "Thực phẩm chức năng" trên Shopee Vietnam rất sôi động về mặt thương mại – từ ngày 23 tháng 5 năm 2026, sàn đã cập nhật cơ cấu phí cố định, đặt mức 17% cho một số danh mục con của thực phẩm chức năng. Nhưng biên lợi nhuận cao đi kèm với rủi ro pháp lý cao.
Lớp thứ ba – sự khác biệt giữa yêu cầu và thực tế. Các văn bản chính thức của VFA và các công bố của chính phủ giai đoạn 2025-2026 ghi nhận các yêu cầu và thời hạn, nhưng kết quả tìm kiếm trên Shopee cho các từ khóa như "thuốc tăng cân" vẫn hiển thị các danh mục đang hoạt động trong danh mục sức khỏe. Điều này có nghĩa là sàn không phải lúc nào cũng theo kịp cơ quan quản lý, và người bán "chưa bị phát hiện" có thể lầm tưởng rằng quy định không áp dụng cho mình. Thực tế cho thấy ngược lại: việc gỡ bỏ diễn ra theo từng đợt, và đợt tiếp theo có thể ảnh hưởng đúng danh mục của bạn.
Lớp thứ tư – hậu quả. Việc gỡ bỏ danh mục không chỉ là mất hàng tồn kho và xếp hạng. Đó là rủi ro bị phạt, khóa cửa hàng và tổn hại danh tiếng thương hiệu nếu nó được bán qua nhiều tài khoản. Đối với doanh nhân Nga đang xây dựng kênh dài hạn tại Việt Nam, điều quan trọng hơn không phải là bán hàng một lần mà là danh mục bền vững với giấy tờ có thể kiểm chứng.
BÌNH LUẬN CHUYÊN GIA TỪ VIETSMART
Đội ngũ của chúng tôi tại Thành phố Hồ Chí Minh thường xuyên chứng kiến cùng một lỗi: người bán đến với sản phẩm "đã được bán bởi đối thủ trên Shopee" và kết luận rằng không cần đăng ký. Logic "nếu họ treo được thì mình cũng được" không hoạt động ở đây. Đối thủ có thể đang trong quá trình bị gỡ bỏ, hoặc có thể sử dụng số đăng ký giả – chính những trường hợp như vậy VFA phát hiện khi kiểm tra chéo cơ sở dữ liệu. Chúng tôi luôn yêu cầu khách hàng trước tiên kiểm tra số "Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm" trong cơ sở dữ liệu VFA, rồi mới tính toán kinh tế của danh mục.
Nếu ở vị trí doanh nhân Nga, chúng tôi sẽ hành động như sau: trước khi mua lô hàng – kiểm tra xem nhà cung cấp có đăng ký còn hiệu lực cho từng mặt hàng, chứ không phải cho "cả dòng sản phẩm"; trước khi lên Shopee – đảm bảo rằng giấy tờ được cấp chính xác cho SKU đó và cho đúng pháp nhân đó; sau khi lên sàn – giữ bản scan sẵn sàng để cung cấp khi VFA yêu cầu. Điều này rẻ hơn so với việc giải quyết hậu quả gỡ bỏ và phạt sau khi sự việc xảy ra.
KẾT LUẬN VÀ CẦN LÀM GÌ
- Yêu cầu nhà cung cấp số "Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm" cho từng SKU và tự mình đối chiếu trong cơ sở dữ liệu VFA (vfa.gov.vn). Không chấp nhận bản scan không có số và ngày – VFA phát hiện chính các số giả.
- Kiểm tra xem sản phẩm của bạn có thuộc danh mục "Thực phẩm chức năng" không ngay cả khi bạn coi đó là phương thuốc truyền thống hoặc thảo dược. Trường hợp "An Cung Niu Huang Wan" cho thấy: y học Trung Quốc cũng yêu cầu đăng ký.
- Không dựa vào sự hiện diện của các danh mục tương tự từ đối thủ. Theo các văn bản chính thức của VFA và công bố của Chinhphu.vn giai đoạn 2025-2026, việc gỡ bỏ diễn ra theo từng đợt, và sản phẩm "đang treo" của hàng xóm không phải là bằng chứng về tính hợp pháp.
- Đưa danh sách kiểm tra pháp lý vào kinh tế đơn vị. Từ ngày 23 tháng 5 năm 2026, Shopee Vietnam áp dụng phí cố định 17% cho một số danh mục con của thực phẩm chức năng – thêm vào đó là chi phí đăng ký và rủi ro bị phạt cần tính trước.
- Giữ giấy tờ sẵn sàng để cung cấp khi được yêu cầu. VFA đặt ra thời hạn báo cáo cụ thể (ví dụ, đến ngày 30 tháng 5 năm 2025 theo Công văn 1097/ATTP-SP) – nếu bạn không có bản scan trong tay, bạn sẽ không kịp phản hồi đúng hạn.
Nguồn: Vietnam.vn ngày 2 tháng 10 năm 2026