Mỗi tuần tôi đều nghe cùng một luận điểm: "Ở Việt Nam mọi thứ đều dành cho ông lớn, nhà cung cấp nhỏ không thể chen chân vào". Tôi không phản đối — quy mô thực sự quyết định nhiều thứ. Nhưng có một chi tiết làm thay đổi hoàn toàn kinh tế gia nhập: từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, tại Việt Nam, Luật Thương mại điện tử cập nhật và nghị định chính phủ kèm theo đã có hiệu lực.
Đây không phải là "đơn giản hóa báo cáo". Đây là về những gì cấu thành giá vốn hàng nhập của bạn.
Điều gì đã xảy ra
Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật Thương mại điện tử cập nhật, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Thông tin này được đăng tải trên Bộ Công Thương Việt Nam (MOIT).
Đồng thời, vào cuối tháng 6 năm 2026, một nghị định chính phủ đã được công bố, quy định chi tiết các điều khoản của luật: ngưỡng giao dịch đối với người mua trong nước, yêu cầu quản lý nền tảng, tiền đặt cọc, thủ tục đăng ký cho sàn nước ngoài. Văn bản nghị định được công bố qua LuatVietnam.
Và lớp thứ ba — hải quan. Các sửa đổi Luật Hải quan (số 11/2026/QH16) đưa ra nhận diện điện tử hàng hóa đi qua nền tảng thương mại điện tử và ưu tiên thông quan cho những người khai báo tuân thủ quy định. Nguồn — LuatVietnam (English).
Dữ liệu cho thấy điều gì
Ba điều tôi rút ra từ các văn bản và từ thực tế vận hành.
Thứ nhất. Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 18/2026/NQ-CP ngày 29 tháng 4 năm 2026 — nghị quyết này cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính trên mười lĩnh vực, bao gồm thương mại điện tử, ngoại thương và xuất nhập khẩu. Thời hạn hiệu lực của văn bản — đến ngày 1 tháng 3 năm 2027. Thông tin này được đăng trên BaoChinhPhu, cổng thông tin chính phủ chính thức.
Thứ hai. MOIT đã phê duyệt một kế hoạch triển khai luật riêng — với báo cáo lên Thủ tướng vào tháng 6 năm 2026 và một loạt hội thảo, hội nghị trực tuyến cho doanh nghiệp. Tham gia có MOIT, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và chính quyền các tỉnh. Điều này quan trọng: các giải thích được đưa ra không phải "một lúc nào đó", mà theo đúng lịch trình.
Thứ ba. Một hướng riêng — hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trên cổng thông tin chính phủ về xây dựng chính sách đã công bố các đề xuất điều chỉnh quy định về hỗ trợ thuế, kế toán và tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, gắn với Nghị quyết số 198/2025/QH15.
Điểm đảo chiều nằm ở đâu
Có vẻ logic: quy định siết chặt — nghĩa là gia nhập đắt đỏ hơn. Thực tế — không phải vậy.
Hãy nhìn vào cơ chế. Khi nền tảng buộc phải chỉ định pháp nhân được ủy quyền tại Việt Nam, và hải quan nhận được nhận diện điện tử hàng hóa, thì nguồn gốc chính của sự không thể đoán trước — các kế hoạch xám — sẽ biến mất khỏi chuỗi. Và các kế hoạch xám luôn đắt hơn vẻ ngoài của chúng: không phải trên hóa đơn, mà về thời gian, rủi ro và các lô hàng bị mất.
Cộng thêm cải cách hành chính. Nghị quyết 18/2026/NQ-CP cắt giảm thủ tục trên mười lĩnh vực — đây không phải là "tối ưu hóa" trừu tượng, mà là những bước cụ thể trước đây mất hàng tuần và cần đến trung gian.
Và lớp thứ ba — ưu tiên hải quan. Người khai báo tuân thủ quy định sẽ được kiểm tra ít hơn. Ít kiểm tra hơn — chu kỳ cung ứng ngắn hơn. Chu kỳ ngắn hơn — ít tiền bị đóng băng trên đường hơn.
Những gì tôi thấy từ thực tế vận hành
Chúng tôi tại VietSmart đưa các đối tác lên Shopee Mall từ Thành phố Hồ Chí Minh, và trong những tháng gần đây, bức tranh đã thay đổi ở một điểm cụ thể.
Trước đây, một thương hiệu muốn gia nhập một cách chỉn chu, với chứng nhận và thông quan chính ngạch, phải trả giá bằng thời gian — thời hạn kéo dài vì mỗi giai đoạn đều vướng vào phê duyệt thủ công. Bây giờ tôi thấy nút thắt đang dịch chuyển. Nó không còn nằm ở giấy tờ. Nó nằm ở sự sẵn sàng làm việc minh bạch của nhà cung cấp.
Điều thứ hai tôi nghe thấy trong các cuộc đàm phán liên tục: "Liệu nhà cung cấp Việt Nam có sẵn sàng đáp ứng những yêu cầu như vậy không?" Tôi trả lời thật lòng — không phải tất cả. Các nhà sản xuất lớn và vừa đã ở vùng chính ngạch từ lâu. Các nhà cung cấp siêu nhỏ, những người trước đây sống nhờ các kế hoạch xám, giờ đây hoặc là tái cấu trúc, hoặc là rời khỏi thị trường. Đối với nhà bán hàng Nga, điều này có nghĩa đơn giản: vòng tròn nhà cung cấp thu hẹp lại, nhưng chất lượng của vòng tròn đó tăng lên.
Quan sát thứ ba — về thời hạn. Theo những gì chúng tôi thấy ở các đối tác, chu kỳ từ xác nhận đơn hàng đến khi lên kệ được rút ngắn, nhưng không đồng đều giữa các ngành hàng. Tôi không đưa ra con số chính xác cho từng ngành hàng — phụ thuộc nhiều vào việc sản phẩm có bộ hồ sơ chứng nhận hay không. Nếu bộ hồ sơ đã sẵn sàng trước — thời hạn ngắn hơn đáng kể. Nếu không — bạn mất hàng tuần ở giai đoạn lẽ ra có thể hoàn tất trước khi bắt đầu.
Điều này có ý nghĩa gì đối với giá vốn của bạn
Tôi chia thành ba thành phần.
| Thành phần | Trước đây | Bây giờ |
|---|---|---|
| Chi phí thủ tục | Trung gian, phê duyệt thủ công, hàng tuần chờ đợi | Cắt giảm thủ tục theo Nghị quyết 18/2026/NQ-CP |
| Chi phí hải quan | Chế độ kiểm tra tiêu chuẩn cho tất cả | Ưu tiên và ít kiểm tra hơn cho người tuân thủ |
| Chi phí rủi ro | Kế hoạch xám, mất lô hàng, không thể đoán trước | Nhận diện điện tử, chuỗi minh bạch |
Xin lưu ý: không có dòng nào nói về giá hàng hóa như vậy. Cả ba đều nói về những gì bạn trả xung quanh hàng hóa. Và chính ở đó, lợi nhuận biên trước đây đã bị mất.
Đánh giá của Ngân hàng Thế giới, được các báo cáo ngành trích dẫn, cho thấy chi phí thủ tục giảm 20–30% khi thuận lợi hóa thương mại số. Đây là đánh giá chung, không đặc thù cho Việt Nam — nhưng nó cho thấy hướng đi.
Về thị trường nói chung: VECOM và các báo cáo ngành ghi nhận tăng trưởng hai chữ số ổn định của bán lẻ trực tuyến — tốc độ hàng năm trên 20%. Con số chính xác cho năm 2026 chưa được công bố, nhưng xu hướng ổn định trong hai năm liên tiếp.
Thương hiệu nên làm gì
Không phải "nghiên cứu thị trường". Các bước cụ thể.
- Yêu cầu nhà cung cấp xác nhận rằng họ hoạt động trong vùng chính ngạch: đăng ký, mã số thuế, không có hạn chế xuất khẩu. Không phải bằng lời nói — bằng giấy tờ.
- Kiểm tra xem ngành hàng của bạn có thuộc diện nhận diện điện tử hàng hóa theo sửa đổi Luật Hải quan (số 11/2026/QH16) hay không. Nếu có — hãy dự phòng thêm một giai đoạn trong tiến độ.
- Thu thập bộ hồ sơ chứng nhận trước khi bắt đầu nhập hàng, không phải sau. Đây chính là giai đoạn quyết định bạn sẽ vào chu kỳ ngắn hay dài.
- Hỏi đối tác logistics xem họ có sẵn sàng làm việc ở chế độ người khai báo ưu tiên không. Nếu không — thay đối tác, chứ không thay sơ đồ.
- Tính lại kinh tế đơn vị có tính đến việc cắt giảm chi phí thủ tục, không phải dựa trên giá gia nhập cũ. Giá cũ đã không còn phù hợp.
Tiếp theo là gì
Các quy định thay đổi không trong chân không. MOIT tổ chức một loạt hội nghị trực tuyến cho doanh nghiệp, các giải thích được đưa ra theo lịch trình, và một phần các quy định được chi tiết hóa trong các văn bản dưới luật. Điều này có nghĩa là bức tranh sẽ được làm rõ — và ai đọc nguồn gốc thay vì các bài tường thuật lại sẽ có lợi thế trong vài tháng.
Nếu bạn đang cân nhắc gia nhập thị trường Việt Nam, hãy mở hai văn bản: nghị định cuối tháng 6 năm 2026 và Nghị quyết 18/2026/NQ-CP. Xem những thủ tục nào trong ngành hàng của bạn được cắt giảm. Nếu chuỗi cung ứng của bạn vướng đúng vào chúng — cơ hội đã mở. Hãy kiểm tra lại sau một tháng xem có gì thay đổi trong các giải thích của MOIT.
Tại VietSmart, chúng tôi hoàn tất bộ hồ sơ chứng nhận và đưa đối tác lên Shopee Mall trong 60–90 ngày — bao gồm kiểm tra nhà cung cấp theo các yêu cầu mới. Đội ngũ của chúng tôi bao trọn toàn bộ lộ trình: từ đánh giá nhà sản xuất đến niêm yết và những đơn hàng đầu tiên. Nếu bạn muốn hiểu chính xác thủ tục nào trong ngành hàng của bạn đã được cắt giảm và điều đó mang lại con số gì — hãy bắt đầu với công cụ tính kinh tế đơn vị cho thị trường Việt Nam của chúng tôi.