ĐIỀU GÌ ĐÃ XẢY RA
Cuối tháng 8 năm 2026, các cơ quan quản lý Việt Nam đã yêu cầu nền tảng thương mại điện tử lớn nhất khu vực, Shopee, gỡ bỏ 11 sản phẩm sức khỏe khỏi danh sách bán. Quyết định này là kết quả của việc tăng cường kiểm soát đối với hoạt động kinh doanh trực tuyến các sản phẩm liên quan đến sức khỏe, đồng thời nhấn mạnh nỗ lực của chính quyền địa phương nhằm đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật. Danh sách bao gồm các sản phẩm không có chứng nhận và giấy phép cần thiết, hoặc được phân phối vi phạm các yêu cầu tiếp thị gây hiểu lầm.
Sự việc trên Shopee cho thấy ngay cả những người chơi lớn trên thị trường cũng không tránh khỏi sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý, đặc biệt khi liên quan đến các danh mục sản phẩm nhạy cảm. Việt Nam, giống như nhiều quốc gia khác ở Đông Nam Á, đang tích cực chống lại hàng giả và sản phẩm kém chất lượng được bán trực tuyến, dẫn đến các cuộc kiểm tra và biện pháp cưỡng chế thường xuyên. Điều này tạo ra một tiền lệ và là một tín hiệu quan trọng cho tất cả những ai đang hoạt động hoặc có kế hoạch thâm nhập các thị trường này.
Trong bối cảnh này, các quyết định của cơ quan quản lý thường không chỉ nhằm mục đích ngăn chặn các vi phạm hiện tại mà còn để định hình một phương thức kinh doanh có trách nhiệm hơn trên các nền tảng kết nối hàng triệu người mua và người bán. Những hành động như vậy nhằm tăng cường niềm tin của người tiêu dùng vào việc mua sắm trực tuyến, nhưng đồng thời cũng nâng cao ngưỡng gia nhập và các yêu cầu tuân thủ đối với người bán.
ĐIỀU NÀY CÓ NGHĨA LÀ GÌ
Đối với các doanh nhân thương mại điện tử Nga đang xem xét việc thâm nhập các thị trường đang phát triển năng động ở Đông Nam Á, trường hợp này là một cảnh báo quan trọng. Khu vực này, bao gồm Việt Nam, Indonesia, Thái Lan và các quốc gia khác, mang lại cơ hội tăng trưởng to lớn, được khẳng định bởi sự tăng trưởng hai con số bền vững về khối lượng thương mại điện tử trong những năm gần đây. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội này, tồn tại những rủi ro pháp lý đáng kể, đặc biệt trong các danh mục như sản phẩm sức khỏe, mỹ phẩm, thực phẩm và thực phẩm chức năng. Những rủi ro này có thể dẫn đến không chỉ tổn thất tài chính do bị thu giữ hàng hóa mà còn cả thiệt hại nghiêm trọng về uy tín.
Vấn đề cốt lõi là luật pháp Đông Nam Á, đặc biệt là trong việc điều chỉnh các sản phẩm sức khỏe, thường có những đặc điểm riêng biệt có thể khác biệt so với các tiêu chuẩn của Nga hoặc châu Âu. Điều này liên quan đến các yêu cầu về đăng ký sản phẩm, cấp phép nhập khẩu, ghi nhãn, quảng cáo và thậm chí cả các từ ngữ trên bao bì. Việc không chú ý đúng mức đến những chi tiết này có thể dẫn đến việc một sản phẩm được bán hợp pháp ở Nga lại trở thành bất hợp pháp trên thị trường địa phương.
Ngoài ra, sở thích và kỳ vọng của người tiêu dùng trong khu vực cũng đóng một vai trò quan trọng. Người tiêu dùng Đông Nam Á ngày càng trở nên hiểu biết và có yêu cầu cao hơn về chất lượng và an toàn sản phẩm, đặc biệt là trong lĩnh vực sức khỏe. Điều này làm tăng áp lực lên các sàn thương mại điện tử và người bán từ các cơ quan quản lý và công chúng. Việc chỉ đơn giản đăng sản phẩm lên nền tảng mà không có sự điều chỉnh trước cho các quy định và đặc điểm văn hóa địa phương sẽ trở thành một bước đi cực kỳ rủi ro.
Sự việc với Shopee cho thấy rõ rằng trách nhiệm tuân thủ luật pháp về sản phẩm trước hết thuộc về người bán. Các sàn thương mại điện tử, mặc dù cung cấp cơ sở hạ tầng, nhưng ngày càng thắt chặt các quy tắc nội bộ và yêu cầu các đối tác tuân thủ tuyệt đối luật pháp địa phương để tránh bị phạt và trừng phạt. Điều này có nghĩa là các công ty Nga cần tiến hành thẩm định pháp lý kỹ lưỡng và có được tất cả các giấy phép cần thiết trước khi bắt đầu bán hàng, chứ không phải sau đó.
BÌNH LUẬN CỦA CHUYÊN GIA VIETSMART
Trường hợp của Shopee tại Việt Nam không chỉ là một sự cố riêng lẻ, mà là một chỉ báo về xu hướng chung tăng cường kiểm soát thương mại trực tuyến ở Đông Nam Á. Đối với doanh nhân Nga muốn thâm nhập thành công vào các thị trường này, việc bỏ qua những tín hiệu như vậy có thể phải trả giá rất đắt. Chúng tôi tại VietSmart luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bản địa hóa không chỉ các chiến lược tiếp thị, mà còn, trước hết, việc chuẩn bị về pháp lý và quy định.
Phương pháp tiếp cận của chúng tôi là mỗi sản phẩm, đặc biệt là từ các danh mục nhạy cảm, phải trải qua giai đoạn đánh giá sơ bộ về việc tuân thủ luật pháp địa phương trước khi lô hàng đầu tiên được hình thành để xuất khẩu. Điều này bao gồm kiểm tra thành phần, các từ ngữ trên bao bì, các tuyên bố quảng cáo và các yêu cầu chứng nhận. Cách tiếp cận chủ động như vậy sẽ giảm thiểu rủi ro và tạo nền tảng vững chắc cho sự hiện diện lâu dài và thành công trên thị trường.
KẾT LUẬN VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN LÀM
- Kiểm toán pháp lý sản phẩm kỹ lưỡng: Trước khi bắt đầu bán bất kỳ sản phẩm sức khỏe, mỹ phẩm hoặc thực phẩm chức năng nào tại Việt Nam (hoặc các quốc gia khác ở Đông Nam Á), cần tiến hành phân tích pháp lý chi tiết để đảm bảo tuân thủ các quy định địa phương. Điều này bao gồm kiểm tra thành phần, ghi nhãn, hướng dẫn sử dụng, tài liệu quảng cáo và các đặc tính đã công bố của sản phẩm.
- Xin tất cả các giấy phép và chứng nhận cần thiết: Đảm bảo rằng tất cả các giấy phép nhập khẩu, giấy phép bán hàng và chứng nhận hợp quy cần thiết đã được cấp và còn hiệu lực. Trong một số trường hợp, có thể yêu cầu đăng ký sản phẩm tại địa phương, đây là một điều kiện bắt buộc.
- Hợp tác với các chuyên gia địa phương: Thu hút các cố vấn pháp lý địa phương hoặc các cơ quan chuyên môn có kiến thức sâu rộng về luật pháp và các thủ tục pháp lý tại địa phương. Chuyên môn của họ sẽ giúp tránh những sai lầm tốn kém và đẩy nhanh quá trình thích nghi.
- Đặc biệt chú ý đến quảng cáo và các tuyên bố về sản phẩm: Nghiêm ngặt đảm bảo rằng tất cả các tài liệu quảng cáo và mô tả sản phẩm tuân thủ các yêu cầu pháp lý. Tránh các tuyên bố phóng đại hoặc không có căn cứ, đặc biệt là liên quan đến các đặc tính chữa bệnh hoặc phòng ngừa.
- Giám sát các thay đổi về quy định: Luật pháp ở Đông Nam Á có thể năng động. Thường xuyên theo dõi các thay đổi trong luật pháp liên quan đến sản phẩm của bạn để kịp thời điều chỉnh hoạt động và tài liệu của mình.
Nguồn: Vietnam.vn ngày 29 tháng 8 năm 2026