CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA
Việt Nam đang chuyển từ kiểm tra lẻ tẻ sang gây áp lực có hệ thống lên phân khúc sản phẩm giảm cân và thực phẩm chức năng. Văn bản then chốt là Nghị định 87/2026, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 5 năm 2026: nghị định siết chặt trách nhiệm đối với quảng cáo sai sự thật, bao gồm thực phẩm chức năng và thực phẩm bổ sung, đồng thời quy định mức phạt hành chính từ 5 đến 30 triệu đồng đối với vi phạm trong quảng cáo thực phẩm bổ sung. Song song đó, Bộ Y tế tăng cường kiểm soát hậu kiểm: theo tài liệu của các sở y tế tỉnh được Vietnam.vn công bố vào tháng 7 năm 2026, trong năm 2026 ghi nhận hàng trăm cảnh báo và thu hồi thực phẩm bổ sung không an toàn.
Nguyên nhân của việc siết chặt không chỉ là sự tăng trưởng của thị trường mà còn là những vụ án hình sự gây chấn động. Ngày 26 tháng 4 năm 2026, cảnh sát TP.HCM đã bắt giữ một cặp vợ chồng sản xuất thực phẩm chức năng giảm cân dưới nhãn hiệu EMO'S có pha trộn chất cấm sibutramine — theo Tuổi Trẻ. Các bài phân tích pháp lý, cụ thể là Legal500, liên hệ sự việc này với việc tăng cường chung cuộc đấu tranh chống hàng giả trên thị trường dược phẩm và thực phẩm bổ sung.
Yếu tố thứ ba là yêu cầu của các sàn thương mại điện tử. Theo dữ liệu của công ty tư vấn MWY Consulting, các sàn (đặc biệt là Shopee Vietnam) yêu cầu giấy tờ nhập khẩu chứng minh và kiểm duyệt trước nội dung quảng cáo trước khi đăng bán thực phẩm chức năng, và một số sàn cấm "nhập khẩu thủ công" thực phẩm bổ sung. Đăng ký công bố tại Cục An toàn thực phẩm Việt Nam (VFA) trực thuộc Bộ Y tế về hình thức mất 21 ngày làm việc, nhưng trên thực tế thời hạn kéo dài nếu phải chỉnh sửa — điều này được Medibase xác nhận.
ĐIỀU NÀY CÓ Ý NGHĨA GÌ
Đối với người bán Nga, phân khúc sản phẩm giảm cân Việt Nam từng hấp dẫn nhờ chu kỳ cung ứng ngắn và ngưỡng gia nhập thấp: thường là những lô hàng nhỏ, mua trực tiếp từ nhà sản xuất địa phương hoặc qua trung gian tại TP.HCM và Hà Nội. Các quy định mới phá vỡ chính mô hình này. Hàng hóa không có công bố hợp quy đã đăng ký tại VFA giờ đây có nguy cơ không chỉ không qua được hải quan mà còn không qua được kiểm duyệt của sàn thương mại điện tử — nghĩa là lô hàng đã mua có thể "mắc kẹt" trong kho mà không có kênh tiêu thụ.
Hiệu ứng thứ hai là chi phí gia nhập tăng. Hợp pháp hóa sản phẩm đòi hỏi pháp nhân Việt Nam hoặc đối tác nhập khẩu địa phương, chuẩn bị hồ sơ, kết quả xét nghiệm và thời gian đăng ký. Theo đánh giá của Medibase, chỉ riêng thủ tục hình thức mất khoảng 21 ngày làm việc, còn tính cả thời gian chỉnh sửa, chu kỳ thực tế có thể lên đến hai-ba tháng. Đối với người bán trước đây nhập "lô thử" 200–500 đơn vị, điều này có nghĩa mô hình mua thử nghiệm gần như không còn khả thi: chi phí chứng nhận không được bù đắp trên khối lượng nhỏ.
Hiệu ứng thứ ba là tái phân bổ danh mục sản phẩm. Các danh mục có tỷ lệ hàng giả cao và quảng cáo hung hãn ("đốt mỡ", "ức chế thèm ăn", sản phẩm hứa hẹn giảm cân nhanh) chịu rủi ro tối đa. Theo dữ liệu của NutraIngredients (tháng 1 năm 2026), chính nạn hàng giả và việc pha trộn trái phép các chất cấm như sibutramine và phenolphtalein đã trở thành tác nhân thúc đẩy siết chặt quy định. Người bán Nga nên xem xét lại việc đặt cược vào các mặt hàng "gây ấn tượng" và chuyển sang sản phẩm có thành phần minh bạch và đầy đủ giấy tờ.
Hiệu ứng thứ tư là áp lực lên giá mua. Các nhà sản xuất đăng ký hợp quy phải chịu thêm chi phí và chuyển vào giá bán. Đồng thời, các nhà cung cấp "xám" từng chào giá thấp rời khỏi thị trường. Kết quả là giá mua trung bình thực phẩm chức năng giảm cân hợp pháp của Việt Nam sẽ tăng, và biên lợi nhuận của mô hình "Việt Nam giá rẻ + sàn thương mại điện tử Nga" sẽ thu hẹp. Các nguồn công khai chưa đưa ra con số chính xác cho năm 2026, nhưng hướng đi rõ ràng: thị trường đang hợp nhất quanh các nhà cung cấp có đầy đủ bộ hồ sơ.
BÌNH LUẬN CHUYÊN GIA VIETSMART
Trong hoạt động vận hành của chúng tôi tại TP.HCM, chúng tôi nhận thấy sự chuyển dịch này từ đầu năm 2026. Các đối tác trước đây nhập thực phẩm chức năng "theo đơn" với lô nhỏ ngày càng đến với cùng một câu hỏi: làm sao nhanh chóng có được công bố VFA mà không mất số hàng đã mua. Sai lầm phổ biến nhất là mua lô hàng trước khi kiểm tra giấy tờ của nhà cung cấp. Chúng tôi đã thấy những trường hợp người bán đưa ra chứng nhận cũ cho công thức khác, và sau khi thay đổi công thức, sản phẩm thực tế trở thành chưa được đăng ký. Nếu là doanh nhân Nga, tôi sẽ bắt đầu không phải bằng việc tìm nhà cung cấp mới mà bằng việc kiểm tra những gì đang trên đường vận chuyển và trong kho.
Điểm thực tế thứ hai là quảng cáo. Nghị định 87/2026 nhắm vào các lời hứa hẹn chứ không phải bản thân sản phẩm. Các gian hàng Nga thường sao chép các cụm từ tiếp thị Việt Nam như "giảm 10 kg trong một tháng" — và chính những văn bản như vậy trở thành căn cứ để khiếu nại. Chúng tôi khuyến nghị viết lại nội dung theo các cụm từ trung tính và lưu giữ giấy tờ chứng minh cho từng tuyên bố về thành phần.
KẾT LUẬN VÀ CẦN LÀM GÌ
Các hạn chế đã có hiệu lực, vì vậy kế hoạch hành động cần được xây dựng không phải "trước khi có hiệu lực" mà có tính đến ngày hiện tại. Dưới đây là danh sách kiểm tra mà chúng tôi sẽ trao đổi với từng đối tác trong danh mục thực phẩm chức năng và sản phẩm giảm cân.
- Tiến hành kiểm tra danh mục. Liệt kê tất cả các mặt hàng thuộc danh mục "giảm cân" và "thực phẩm chức năng" và đánh dấu những mặt hàng không có công bố hợp quy còn hiệu lực đã đăng ký tại VFA. Các mặt hàng không có giấy tờ — tạm dừng cho đến khi có xác nhận.
- Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp bộ hồ sơ. Cần: công bố VFA, kết quả xét nghiệm, xác nhận nhập khẩu và thành phần hiện hành. Kiểm tra rằng chứng nhận được cấp cho đúng công thức hiện tại, không phải phiên bản trước của sản phẩm.
- Viết lại nội dung quảng cáo. Loại bỏ các hứa hẹn giảm cân cụ thể và tuyên bố y tế. Đối chiếu văn bản gian hàng với yêu cầu của Nghị định 87/2026 — mức phạt vi phạm quảng cáo thực phẩm chức năng lên đến 30 triệu đồng.
- Đa dạng hóa nguồn cung. Tìm nhà cung cấp thay thế có sản phẩm đã đăng ký hoặc xem xét chuyển một phần danh mục sang các danh mục có rủi ro quy định thấp hơn. Không để toàn bộ danh mục phụ thuộc vào một nhà sản xuất Việt Nam.
- Đưa thời hạn và chi phí hợp pháp hóa vào kinh tế đơn vị. Lên kế hoạch chu kỳ đăng ký từ hai tháng và đưa các chi phí này vào giá mua — nếu không, biên lợi nhuận trên các lô đầu tiên sẽ âm.
Nguồn: Vietnam.vn ngày 19 tháng 10 năm 2026