GÌ ĐÃ XẢY RA
Vào ngày 7 tháng 7 năm 2026, thông tin về việc ký kết Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Việt Nam và Hiệp hội Thương mại Tự do Châu Âu (EFTA), bao gồm Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ, đã được công bố. Tin tức này, được Vietnam Briefing đăng tải, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong sự phát triển quan hệ thương mại của Việt Nam, mở ra các thị trường mới và cải thiện đáng kể các điều kiện cho xuất khẩu và đầu tư từ các quốc gia EFTA.
Việc ký kết FTA đồng nghĩa với việc loại bỏ hoặc giảm dần các rào cản thuế quan và phi thuế quan đối với một loạt hàng hóa, cũng như đơn giản hóa các thủ tục đầu tư và thương mại dịch vụ. Đối với Việt Nam, đây là một bước đi chiến lược quan trọng, cho phép đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài từ các quốc gia EFTA phát triển kinh tế. Thỏa thuận này nhằm mục đích tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và dễ dự đoán hơn, thúc đẩy thương mại song phương và hợp tác kinh tế.
Mặc dù Việt Nam đã có một số FTA với các khối kinh tế lớn như EU (EVFTA) và Vương quốc Anh (UKVFTA), đồng thời là thành viên của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), thỏa thuận mới với EFTA mở ra cánh cửa tiếp cận các thị trường châu Âu có thu nhập cao, với trọng tâm vào chất lượng và tính bền vững. Điều này sẽ củng cố vị thế của Việt Nam như một nhân tố chủ chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực như điện tử, dệt may, giày dép, sản phẩm nông nghiệp và hải sản.
ĐIỀU NÀY CÓ NGHĨA GÌ ĐỐI VỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ NGA
Đối với các doanh nhân thương mại điện tử Nga, những người mà chiến lược mua sắm phần lớn phụ thuộc vào việc nhập khẩu hàng hóa từ Việt Nam hoặc cạnh tranh với hàng hóa Việt Nam trên thị trường nội địa, việc ký kết FTA Việt Nam-EFTA sẽ mang lại những hệ quả khá rõ rệt, dù là gián tiếp. Yếu tố chính là sự gia tăng cạnh tranh đối với hàng hóa Việt Nam và sự thay đổi trong chính sách giá của nhà cung cấp.
Thứ nhất, nhu cầu đối với các sản phẩm của Việt Nam từ các nước EFTA dự kiến sẽ tăng. Việc giảm thuế quan sẽ làm cho hàng hóa Việt Nam hấp dẫn hơn đối với các nhà nhập khẩu châu Âu, điều này có thể dẫn đến việc tăng khối lượng đơn đặt hàng từ EFTA. Điều này, đến lượt nó, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến sự sẵn có của hàng hóa và chi phí cơ bản của chúng. Các nhà mua sắm của Nga, những người không được hưởng các điều kiện ưu đãi tương tự, có thể phải đối mặt với việc tăng giá bán từ các nhà sản xuất Việt Nam và có thể là kéo dài thời gian hoàn thành đơn hàng, vì các nhà sản xuất sẽ tái định hướng năng lực sản xuất sang các thị trường có biên độ lợi nhuận cao hơn và khối lượng lớn hơn.
Thứ hai, sự thay đổi trọng tâm sản xuất. Các nhà sản xuất Việt Nam, với mong muốn đáp ứng các tiêu chuẩn và yêu cầu cao của người mua từ EFTA (đặc biệt về tính bền vững, chứng nhận và chất lượng), có thể đầu tư vào hiện đại hóa và thay đổi danh mục sản phẩm. Điều này có thể dẫn đến việc một số mặt hàng phổ biến với các doanh nhân Nga trở nên đắt hơn hoặc sản lượng của chúng bị cắt giảm để ưu tiên các sản phẩm hướng đến thị trường châu Âu. Sẽ nảy sinh nhu cầu tìm kiếm nhà cung cấp mới hoặc thích ứng với các đề xuất sản phẩm mới.
Thứ ba, sự gia tăng cạnh tranh trên thị trường nội địa Nga. Nếu sản phẩm từ Việt Nam trở nên đắt hơn đối với các nhà nhập khẩu Nga, điều này có thể tạo lợi thế cho các đối thủ cạnh tranh mua hàng từ các quốc gia khác hoặc sản xuất nội địa. Hơn nữa, trong tương lai, nếu các kênh cung ứng từ EFTA sang Nga phát triển, thị trường Nga có thể xuất hiện nhiều sản phẩm hơn từ EFTA, có thể cạnh tranh một phần với các sản phẩm của Việt Nam mà trước đây các doanh nhân Nga có thể tiếp cận với giá cả phải chăng hơn.
Cuối cùng, FTA có thể ảnh hưởng gián tiếp đến các tuyến đường hậu cần và chi phí của chúng. Lưu lượng vận chuyển hàng hóa tăng lên giữa Việt Nam và các nước EFTA có thể dẫn đến sự thay đổi trong cước phí vận tải biển và hàng không, cũng như khả năng tiếp cận container và chỗ đặt. Các doanh nhân Nga sẽ cần theo dõi chặt chẽ những thay đổi này và, có thể, tìm kiếm các giải pháp hậu cần thay thế để giảm thiểu chi phí và thời gian giao hàng.
BÌNH LUẬN CỦA CHUYÊN GIA VIETSMART
Trước những diễn biến mới nhất, các doanh nghiệp Nga hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử và tương tác với các nhà cung cấp Việt Nam, điều cực kỳ quan trọng là phải xem xét lại và điều chỉnh các chiến lược của mình. Năm hiện tại (2026) và năm tiếp theo (2027) sẽ là giai đoạn chuyển tiếp, khi tác động của FTA sẽ bắt đầu thể hiện rõ rệt. VietSmart đặc biệt khuyến nghị không nên chờ đợi thị trường phản ứng, mà hãy hành động chủ động.
Nhiệm vụ trọng tâm là giảm thiểu rủi ro và tìm kiếm cơ hội mới. Điều này có thể bao gồm phân tích sâu chuỗi cung ứng hiện tại, đa dạng hóa nhà cung cấp không chỉ trong phạm vi Việt Nam mà còn ở các quốc gia khác tại Đông Nam Á. Điều quan trọng là thiết lập mối quan hệ chặt chẽ hơn với các đối tác hiện tại, có thể thông qua việc ký kết các hợp đồng dài hạn với giá cả hoặc khối lượng cố định, khi điều này còn khả thi. Cũng cần nghiên cứu khả năng chuyển một phần sản xuất hoặc lắp ráp sang các khu vực khác, nếu điều đó có ý nghĩa kinh tế.
KẾT LUẬN VÀ HÀNH ĐỘNG
- Kiểm toán hợp đồng và nhà cung cấp hiện tại: Nghiên cứu kỹ các điều khoản của các thỏa thuận hiện có với các nhà cung cấp Việt Nam. Đánh giá mức độ ổn định của chúng đối với những thay đổi về giá và thời gian. Khởi xướng đàm phán về các hợp đồng dài hạn hoặc xem xét lại các điều khoản để cố định giá cho năm 2027, nếu có thể.
- Đa dạng hóa nguồn cung ứng: Không nên chỉ dựa vào một hoặc hai nhà cung cấp. Chủ động tìm kiếm và thiết lập liên hệ với các nhà sản xuất mới tại Việt Nam, cũng như xem xét các cơ hội mua sắm từ các quốc gia Đông Nam Á khác (ví dụ: Thái Lan, Malaysia, Indonesia) để có các phương án dự phòng và giảm sự phụ thuộc.
- Theo dõi định giá và nhu cầu: Theo dõi chặt chẽ biến động giá nguyên liệu, chi phí sản xuất tại Việt Nam và nhu cầu từ thị trường châu Âu. Sử dụng dữ liệu này để dự báo những thay đổi về giá thành hàng hóa bạn mua và điều chỉnh giá bán lẻ của chính mình.
- Tối ưu hóa chuỗi hậu cần: Nghiên cứu các tuyến đường và phương thức vận chuyển thay thế để giao hàng từ Việt Nam. Có thể cần xem xét lại việc hợp tác với các đối tác hậu cần hiện tại hoặc tìm kiếm các đối tác mới có khả năng cung cấp các giải pháp hiệu quả hơn hoặc nhanh hơn trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển tăng cao.
- Xem xét lại danh mục sản phẩm: Đánh giá danh mục sản phẩm hiện tại của bạn. Có thể một số mặt hàng sẽ trở nên quá đắt hoặc khó tiếp cận. Xem xét khả năng giới thiệu các sản phẩm mới ít bị ảnh hưởng bởi FTA, hoặc phát triển các đề xuất độc đáo không có cạnh tranh trực tiếp với các mặt hàng xuất khẩu sang EFTA.
Nguồn: Vietnam Briefing ngày 7 tháng 7 năm 2026