CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA
Việt Nam đã được loại khỏi danh sách các khu vực tài phán mà EU coi là không hợp tác trong các vấn đề thuế. Ngày 12 tháng 10 năm 2026, Vietnam Briefing đưa tin về việc này. Về mặt hình thức, đây là một quyết định kỹ thuật: quốc gia này đã đáp ứng các yêu cầu của Hội đồng EU về minh bạch thuế doanh nghiệp, trao đổi thông tin thuế và tuân thủ các tiêu chuẩn BEPS (kế hoạch của OECD chống xói mòn cơ sở thuế).
Vì sao đây lại là tin tức đáng chú ý. EU duy trì danh sách này từ năm 2017, và việc nằm trong danh sách không phải là trừng phạt theo nghĩa thuần túy, mà là một rào cản về danh tiếng và vận hành. Các ngân hàng EU bắt đầu đặt thêm câu hỏi cho mỗi giao dịch, đối tác định giá rủi ro vào giá, và một số quỹ cũng như nhà đầu tư tổ chức đơn giản là không được phép làm việc với khu vực tài phán trong danh sách. Đối với Việt Nam, việc ra khỏi danh sách là kết quả của nhiều năm đàm phán và sửa đổi luật pháp trong nước.
Điều quan trọng là phải hiểu quy mô. Việt Nam không "được ưu đãi", mà đã đưa kiến trúc thuế của mình lên tiêu chuẩn châu Âu. Điều này có nghĩa là luật chơi đã trở nên dễ dự đoán hơn cho tất cả những ai chuyển tiền và hàng hóa qua quốc gia này, bao gồm cả các doanh nhân Nga.
ĐIỀU NÀY CÓ Ý NGHĨA GÌ
Đối với thương mại điện tử Nga đang tìm kiếm giải pháp thay thế Trung Quốc, tin tức này tác động trên ba phương diện. Thứ nhất là ngân hàng. Nhà cung cấp Việt Nam làm việc với các ngân hàng đại lý châu Âu giờ đây vượt qua kiểm tra tuân thủ nhanh hơn. Trên thực tế, điều này rút ngắn thời gian thanh toán và giảm khả năng giao dịch bị treo một tuần với yêu cầu "làm rõ ý nghĩa kinh tế của hoạt động". Không có số liệu chính xác về thời gian cho năm 2026 được công bố, nhưng xu hướng là ổn định: danh sách cấm càng ngắn thì càng ít kiểm tra thủ công.
Phương diện thứ hai là chi phí gia nhập các sàn thương mại điện tử. Việt Nam đã phát triển như một cơ sở sản xuất cho công nghiệp nhẹ trong nhiều năm: dệt may, giày dép, đồ nội thất, điện tử, bao bì. Quốc gia này không thay thế hoàn toàn Trung Quốc, nhưng giành được một phần đơn hàng trong các phân khúc mà giá trị đơn hàng thấp và thời gian giao hàng ngắn là quan trọng. Việc ra khỏi danh sách thuế của EU không trực tiếp thay đổi giá thành sản xuất tại nhà máy, nhưng làm giảm "phụ phí quốc gia" – phần giá mà nhà cung cấp đã tính vào rủi ro liên quan đến danh tiếng khu vực tài phán.
Phương diện thứ ba là niềm tin vào chứng từ. Người bán Nga mua hàng ở Đông Nam Á liên tục gặp câu hỏi: làm sao xác nhận nguồn gốc hàng hóa và tính hợp pháp của chuỗi cung ứng. Việt Nam sau khi ra khỏi danh sách được các ngân hàng, đơn vị logistics và nền tảng coi là khu vực tài phán "sạch" hơn. Điều này không loại bỏ kiểm tra, nhưng đơn giản hóa cuộc trao đổi với những người yêu cầu xác nhận.
Cần nói riêng về cạnh tranh trong khu vực. Thái Lan, Malaysia và Indonesia cũng đang tích cực giành các đơn hàng rời khỏi Trung Quốc. Việt Nam hiện có lợi thế trong đàm phán với các ngân hàng châu Âu và châu Á, điều này gián tiếp ảnh hưởng đến điều kiện cho người mua Nga: càng nhiều vòng quay xuất khẩu hợp pháp trong nước, lựa chọn nhà máy càng rộng và đơn hàng tối thiểu càng thấp.
BÌNH LUẬN CHUYÊN GIA TỪ VIETSMART
Những tháng gần đây tôi thường xuyên có mặt tại các nhà máy ở Bình Dương và Đồng Nai và thấy một bức tranh lặp đi lặp lại. Các doanh nhân Nga đến với yêu cầu "như Trung Quốc nhưng rẻ hơn", nhưng nhận được một thị trường khác: ít trung gian sẵn có hơn, nhiều nhà máy trực tiếp hơn, yêu cầu về chứng từ cao hơn. Sai lầm phổ biến nhất là chọn nhà cung cấp theo giá trong bảng báo giá mà không kiểm tra xem họ có giấy phép xuất khẩu và chứng nhận CFS cho sản phẩm hay không. Sau đó tại hải quan mới phát hiện lô hàng được làm thủ tục không phải cho công ty đó, và tiền bị treo.
Nếu ở vị trí doanh nhân Nga, tôi sẽ dùng tin tức này như lý do để tái cấu trúc nhóm nhà cung cấp. Không từ bỏ Trung Quốc, mà thêm Việt Nam như trụ cột thứ hai: 20–30% danh mục sản phẩm trong các ngành có chu kỳ sản xuất ngắn. Và nhất định phải kiểm tra không chỉ giá mà cả lịch sử thuế của đối tác – sau khi ra khỏi danh sách EU, các công ty Việt Nam tự họ quan tâm đến việc thể hiện báo cáo minh bạch.
KẾT LUẬN VÀ CẦN LÀM GÌ
- Yêu cầu nhà cung cấp Việt Nam hiện tại và tiềm năng cung cấp mã số thuế (MST) và kiểm tra trong cơ sở dữ liệu quốc gia – đây là vệ sinh cơ bản sau tin tức về minh bạch.
- Xem lại tuyến thanh toán: nếu trước đây bạn tránh ngân hàng Việt Nam vì rủi ro kiểm tra tuân thủ, giờ đây nên thử nghiệm chuyển khoản trực tiếp qua các ngân hàng làm việc với EU.
- Chọn ra 2–3 ngành mà Việt Nam cạnh tranh về giá và thời gian (dệt may, đồ nội thất, bao bì), và chạy lô hàng thử nghiệm thay vì chuyển hoàn toàn khỏi Trung Quốc.
- Ghi vào hợp đồng yêu cầu cung cấp giấy chứng nhận xuất xứ và giấy phép xuất khẩu – điều này sẽ giải quyết một phần câu hỏi tại hải quan và trước sàn thương mại điện tử.
- Kiểm tra xem điều kiện làm việc của đối tác logistics của bạn cho hướng Việt Nam có thay đổi không: việc ra khỏi danh sách thường đi kèm với việc xem xét lại biểu phí và thời gian.
Nguồn: Vietnam Briefing ngày 12 tháng 10 năm 2026